Acculader voor de heftruck: kiezen, aansluiten en veilig laden

Wat een acculader doet en wat moet passen

Een conventionele lader zet de netspanning met een transformator en een gelijkrichter om in gelijkstroom (Fronius), een HF-lader met vermogenselektronica (RVO). Volgens de Duitse branchevereniging ZVEI moet dit kloppen:

• Spanning: gelijk aan die van de accu. Verschilt die, laad dan niet (Battery University).
• Capaciteit: de laadstroom past bij de Ah van de accu. Wijkt de capaciteit meer dan 25% af, laad dan niet (Battery University).
• Accutype: open loodzuur, gesloten gel of AGM en li-ion hebben elk een eigen laadprogramma (Battery University).
• Inzet: laadtijd, tussenladen, een bijvulsysteem en elektrolytcirculatie bepalen mee welke lader past (ZVEI).

Een verkeerde combinatie kan volgens de ZVEI leiden tot een afwijkende laadtijd, een te warme accu, te veel gasvorming, extra corrosie en onder- of overladen. Kocht u lader en accu niet samen, laat de combinatie dan controleren door de accufabrikant (EnerSys).

Conventionele lader of HF-lader

Een conventionele lader werkt op 50 Hz, een HF-lader op 20 tot 50 kHz; welke u heeft, staat op de lader of volgt uit de typeaanduiding (RVO).

Bron: RVO (maatregel PD4, gecontroleerd 29-09-2023), Stimular, Fronius en ZVEI-merkblad 11.

RVO noemt een HF-lader als losse maatregel zinvol bij meer dan 400 laadcycli per jaar, als de accu’s geschikt zijn voor hoogfrequent laden.

Laadkarakteristiek en laadtijd: IU, IUIa, Wa en W0Wa

De letters van een laadkarakteristiek komen uit DIN 41772: W is dalende stroom bij stijgende spanning, I constante stroom, U constante spanning, 0 (nul) automatisch omschakelen en a automatisch uitschakelen. Voorbeelden van de ZVEI, bij een open loodzuuraccu die 80% is ontladen:

• Wa: de stroom zakt van 12 tot 16 naar 3 tot 4 A per 100 Ah, dan schakelt de lader uit; een ongeregelde lader volgt daarbij schommelingen in de netspanning.
• W0Wa (ook WoWa): begint met 20 tot 30 A per 100 Ah en schakelt bij 2,4 V per cel om naar een lagere stroom.
• IU: eerst constante stroom, dan constante spanning (CCCV, ook bij li-ion; Battery University). Bij een open accu is dan geregeld een vereffeningslading nodig (EnerSys).
• IUIa: 14 tot 20 A per 100 Ah tot 2,4 V per cel, dan constante spanning, dan een nalaadfase met hoogstens 5 A per 100 Ah. Voor gesloten gelaccu’s noemt de ZVEI uitsluitend geregelde laders met IUIa.

Laadstroom en laadtijd

Een accu krijgt meer terug dan er is uitgehaald: de laadfactor, volgens de ZVEI meestal 1,2. Een 500 Ah-accu die voor 80% is ontladen, krijgt 400 Ah × 1,2 = 480 Ah terug. Rekenvoorbeeld uit het merkblad: 800 Ah, 80% ontladen, Wa en hoogstens 12 uur laden. Daarbij hoort 14 A per 100 Ah, dus een lader van 8 × 14 = 112 A.

Accucapaciteit (C5) die de lader in die tijd laadt, bij laadfactor 1,2, 30 °C en 80% ontlading. Bron: ZVEI-merkblad 11 (2004).

Laad nooit sneller dan de accufabrikant toestaat (HSE). Bij li-ion vult een hoge stroom de accu snel tot ongeveer 70%; de laatste fase duurt dan langer (Battery University). Zie ook accu dimensioneren en opportunity charging.

Laders voor lithium-ion: BMS en CAN-bus

Bij loodzuur bepaalt de lader het laadproces met zijn karakteristiek. Bij li-ion stuurt het BMS het laden grotendeels en communiceren lader en accu via een CAN-protocol, schrijft laderfabrikant Fronius. In de Hyundai-magazijntrucks bewaakt het BMS de accu tijdens laden en gebruik; bij de ESR-X-stapelaars communiceert het via CAN met de besturing.

Daarom hoort er geen loodzuurlader op een li-ion-accu:

• Een loodzuurlader gaat na de lading over op een druppellading (float). Li-ion kan geen overlading opnemen; een doorlopende druppellading zet metallisch lithium af en tast de veiligheid aan (Battery University).
• Zelfs binnen li-ion verschillen de laadspanningen: een LFP-cel laadt tot 3,65 V, en een lader voor gewone li-ion overlaadt een LFP-accu (Battery University).
• Met een ongeschikte lader kan het BMS buiten werking zijn, met mogelijk brand als gevolg. De Duitse ongevallenverzekering DGUV adviseert alleen door de fabrikant goedgekeurde laders, niet laden onder 0 °C en laders droog en stofvrij houden.

Twijfelt u tussen beide accutypes, lees dan loodzuur of lithium-ion.

De accustekker: DIN-stekker of Anderson

De ZVEI onderscheidt de genormaliseerde DIN-stekker en stekkers met vlakke contacten, waarbij stekker en contrastekker gelijk zijn.

• DIN-stekker (DIN VDE 0623-589, compatibel met DIN 43589-1): de contactdoos zit aan de accu, de stekker aan lader en truck. De maten 80, 160, 320 en 640 stonden voor de stroom in ampère; met dikkere kabels mogen de eerste drie 120, 250 en 400 A voeren. Maximaal 150 V gelijkspanning, bij een natte accu tot 96 V nominaal; daarboven zijn andere stekkers nodig.
• Codering: alleen stekkers van dezelfde spanning passen in elkaar (24, 36, 48, 72, 80 of 96 V). De kleur van de codering geeft het accutype aan: lichtgrijs voor nat, groen voor gesloten, geel universeel aan de truckzijde (ZVEI, Anderson); REMA onderscheidt ook li-ion. Controleer na het insteken de spanning in het venster van de stekker (ZVEI).
• Hulpcontacten verbreken bij lostrekken als eerste; een lader met pilotcontactsturing schakelt dan de laadstroom uit. Ze dienen ook voor data, zoals CAN (ZVEI, Anderson).
• Anderson SB en SBE: de kleur van de behuizing hoort bij een spanning.

Bron: Anderson Power, catalogus 2024-2025 (aanbevolen kleurcode). Bij sommige SB-behuizingen delen twee kleuren dezelfde codering.

REMA gebruikt bij vlakke stekkers ook rood, blauw en lichtgrijs voor bepaalde spanningen. Ga dus niet alleen op de kleur af en controleer de spanning op accu, lader en stekker.

Netaansluiting: wat u de elektricien vraagt

De BE-X- en B-X-laders in de Hyundai-brochures zijn driefasig, de B-X-laders op 400 V (zie de tabel hieronder); alleen een mobiele lader van 3,5 kW voor de 100B-X is enkelfasig. Vraag uw installateur:

1. Is er op de laadplek driefasenstroom, en hoeveel stroom per fase is nog vrij?
2. Hoeveel laders laden tegelijk? Conventionele laders hebben een hoge inschakelpiek; schakel ze gefaseerd in (Stimular).
3. Welke groep, beveiliging en aansluiting schrijft de laderfabrikant voor?
4. Hoe lang wordt de laadkabel? Langer dan de standaard van ongeveer 3 m vraagt een grotere doorsnede, tenzij de lader de kabellengte kan compenseren; bij 5 m bijvoorbeeld 50 in plaats van 25 mm² (ZVEI).
5. Binnen of buiten? De B-X-lader is IP54 en volgens Hyundai geschikt voor beide.
6. Zijn de schema’s van de elektrische installatie bijgewerkt? Het Arbobesluit vraagt dat, behalve bij laagspanningsinstallaties van beperkte omvang (artikel 3.4).

Hangt de veiligheid van de lader af van de installatie, dan volgt een keuring na installatie en na verplaatsing (Arbobesluit artikel 7.4a); uw deskundige beoordeelt dat. Meer over laadplekken en vermogen: charging infrastructure.

Hyundai: accu en lader per serie

Bron: Hyundai-brochures. Laad- en werktijden hangen volgens Hyundai af van de werkomstandigheden. De brochures van de B-9U, BT-9U, BH-9 en BRJ-9 noemen geen lader.

Andere magazijntrucks staan in accu van palletwagen en stapelaar.

Veilig opladen, onderhoud en vervangen

Zo laadt u op

1. Zet de truck uit; open bij loodzuur de kap of het accuvak (HSE). Eisen aan de plek: laadruimte voor accu’s.
2. Start loodzuur bij 10 tot 45 °C elektrolyttemperatuur (EnerSys); laad li-ion niet onder 0 °C (DGUV).
3. Zet de lader uit, steek de stekker in, controleer spanning en polariteit en zet de lader aan (HSE, EnerSys).
4. Laad loodzuur volledig: klaar als zuurdichtheid en spanning twee uur constant zijn (EnerSys). Li-ion mag ook gedeeltelijk (Battery University).
5. Zet de lader uit voordat u de stekker lostrekt, tenzij de fabrikant anders voorschrijft; vonken kunnen een net geladen accu laten ontploffen (HSE). Vul een open accu daarna bij volgens accu water bijvullen.

Onderhoud, keuring en vervangen

• Controleer stekkers en kabels wekelijks op vuil en schade (EnerSys). Herstel zonder kleinere kabeldoorsnede en met nieuwe, voorgeschreven poolschroeven (ZVEI).
• Wordt li-ion bij het laden meer dan 10 °C warmer dan de omgeving, stop dan met die lader of accu (Battery University).
• Laat de lader als arbeidsmiddel zo vaak als nodig keuren door een deskundige en bewaar de bewijsstukken (Arbobesluit artikel 7.4a).
• Een andere lader is nodig bij een andere spanning, een ander accutype, een flink afwijkende capaciteit of een kortere laadtijd; een HF-lader bespaart energie.

Als officiële Hyundai-importeur stellen wij graag een voorstel op met accu en lader voor uw inzet. Bel 0168 467 467 of neem contact op; op werkdagen reageren wij binnen 24 uur.