Is een gordel op de heftruck verplicht?

Wat zegt de wet?

De regel staat in artikel 7.17a lid 5 van het Arbobesluit. Heftrucks waarmee een of meer personen kunnen worden vervoerd, zijn zo uitgerust dat het gevaar van kantelen of de gevolgen daarvan zoveel mogelijk worden beperkt door:

• a. een bestuurderscabine;
• b. een inrichting die verhindert dat de heftruck kantelt;
• c. een inrichting die bij kantelen voldoende vrije ruimte laat tussen de grond en bepaalde delen van de heftruck;
• d. een inrichting op elke zitplaats waarmee de personen op de heftruck zich op de zitplaats kunnen vastzetten;
• e. andere voorzieningen met een gelijk veiligheidsniveau.

Een gordel is een voorziening onder d, en d geldt voor elke zitplaats, dus ook voor de bestuurdersstoel. Lid 4 gaat over mobiele arbeidsmiddelen in het algemeen: bestaat het gevaar dat vervoerde personen bij kantelen of omslaan bekneld raken tussen de machine en de grond, dan is een systeem geïnstalleerd waarmee zij kunnen worden tegengehouden.

Kantelen voorkomen staat er ook in: een arbeidsmiddel wordt zo ingericht en gebruikt dat kantelen zoveel mogelijk wordt voorkomen (artikel 7.4 lid 3). Dit is een samenvatting; de wettekst op wetten.overheid.nl is leidend.

Moet de bestuurder de gordel dragen?

Artikel 7.17a gaat over de uitrusting, niet over het dragen. Toch is het antwoord ja zodra er een gordel op de heftruck zit:

• Arbowet. Werknemers gebruiken de beveiligingen op arbeidsmiddelen op de juiste wijze, en veranderen ze niet of halen ze niet zonder noodzaak weg (artikel 11 onder c).
• Arbocatalogus. De catalogus Akkerbouw en vollegrondsteelt van Stigas, in juli 2021 door de Arbeidsinspectie positief getoetst op onder meer artikel 7.17a lid 5 onder d, zegt: een heftruckchauffeur heeft een gebruikersplicht; zit er een gordel in de heftruck, dan moet die gedragen worden. Een goedgetoetste arbocatalogus is volgens Arboportaal het uitgangspunt voor het toezicht van de Arbeidsinspectie.
• Gebruiksaanwijzing. Een heftruck met CE-markering wordt alleen vermoed aan artikel 7.17a te voldoen bij gebruik volgens de gebruiksvoorschriften (Arbobesluit artikel 7.2 lid 2). Staat de gordel in die voorschriften, dan hoort dragen bij correct gebruik.
• HSE. De Britse arbeidsinspectie zegt het kort: waar een aanhoudsysteem is aangebracht, moet het worden gebruikt.

Bron: Arbobesluit en Arbowet op wetten.overheid.nl (geldend op 7 oktober 2026) en Richtlijn 2006/42/EG. Samenvatting; de wettekst is leidend.

Gordel, cabine of beugel: de alternatieven

Een gordel is niet de enige oplossing. De getoetste arbocatalogus noemt als alternatieven een dichte cabine, een veiligheidsbeugel en een gordelbandsysteem. Bij de keuze houdt de werkgever rekening met de RI&E (Arbobesluit artikel 7.3 lid 1).

De stoelschakelaar is iets anders. Het Operator Presence Sensing System (OPSS) op veel Hyundai-heftrucks blokkeert rijden en mastfuncties als de bestuurder de stoel verlaat, maar houdt de bestuurder bij kantelen niet op de stoel.

Heeft een oudere heftruck geen gordel? Volgens de HSE brengt u een aanhoudsysteem aan als de risicobeoordeling laat zien dat de heftruck kan kantelen en de bestuurder bekneld kan raken tussen heftruck en grond. Kan dat niet en is het risico groot genoeg, dan is een andere heftruck met zo’n systeem nodig. Een verandering aan de heftruck is een reden voor een extra keuring (Arbobesluit artikel 7.4a lid 4); zie de VA-keur.

Wat de werkgever moet regelen

• RI&E. Leg de risico’s schriftelijk vast, met een plan van aanpak (Arbowet artikel 5). De HSE noemt als oorzaken van kantelen onder meer te steile hellingen, gladde of oneffen grond, randen, overbelasting, te hard rijden in bochten en rijden met een hoog geheven last.
• Bij de bron. Voorkom gevaren zoveel mogelijk bij de bron (Arbowet artikel 3 lid 1 onder b). De arbocatalogus noemt voor kantelen vlakke vloeren, rekening houden met de last en de rijsnelheid.
• Meerijden. Alleen op plaatsen die daarvoor speciaal veilig zijn ingericht (Arbobesluit artikel 7.17c lid 2); de arbocatalogus bedoelt daarmee een extra stoel met veiligheidsgordel.
• Instructie. Werknemers kennen het doel, de werking en het gebruik van de gordel (Arbowet artikel 8 lid 3). De HSE rekent de gordel en wat te doen bij kantelen tot de basisopleiding; de arbocatalogus vraagt om aantoonbare, schriftelijke instructie.
• Toezicht. De werkgever ziet toe op de naleving van instructies en voorschriften (Arbowet artikel 8 lid 4).
• Deskundigheid. Heftrucks worden bediend door werknemers met een specifieke deskundigheid (Arbobesluit artikel 7.17c lid 1); zie is een heftruckcertificaat verplicht?
• Controle. Een beschadigde gordel is een gevaar dat de bestuurder direct meldt (Arbowet artikel 11 onder e). De gordel staat ook in onze checklist voor de dagelijkse controle.

Als de heftruck kantelt: blijf zitten

Volgens de HSE is de gordel er in veel situaties vooral om te voorkomen dat de bestuurder van een kantelende machine probeert te springen. Een beschermingsconstructie helpt alleen als de bestuurder ook een aanhoudsysteem draagt; bestuurders zijn omgekomen omdat zij de aanwezige gordel niet droegen.

Kantelt een zittend bediende tegengewichtheftruck, dan adviseren de Amerikaanse arbeidsinspectie OSHA en de HSE:

1. Spring er niet uit en blijf in de heftruck.
2. Houd het stuur stevig vast; de HSE zegt: houd u vast aan een vast deel in de cabine.
3. Zet uw voeten schrap en druk uw rug tegen de rugleuning.
4. Leun weg van de kant waar de heftruck op valt, en naar voren.

De gordel hoort dan al om te zitten, merkt OSHA op. Voor andere typen kan de instructie anders zijn; volg de gebruiksaanwijzing van uw machine.

Na het kantelen is een extra keuring nodig: een ongeval met het arbeidsmiddel geldt als uitzonderlijke gebeurtenis (Arbobesluit artikel 7.4a lid 4). Een beschadigde beschermingsconstructie (ROPS of FOPS) past u volgens de HSE niet aan; vraag de fabrikant of die vervangen moet worden. Is er iemand gewond, lees dan ongeval met een heftruck melden.

Wat fabrikanten moeten: Machinerichtlijn, norm en Machineverordening

De Machinerichtlijn eist van de fabrikant: bestaat het risico dat personen op de machine bij kanteling of omslaan worden geplet tussen de machine en de grond, met name bij een beschermende structuur tegen omvallen of vallende voorwerpen, dan krijgen de zitplaatsen een vasthoudsysteem. Dat mag de nodige handelingen en de bewegingen door de vering van de stoel niet belemmeren, en wordt niet geplaatst als het risico daardoor groter wordt (bijlage I, punt 3.2.2).

De Europese norm NEN-EN-ISO 3691-1 werkt de veiligheidseisen voor heftrucks uit; die normtekst hebben wij niet ingezien. Volgens de officiële omschrijving van de testnorm EN 17314:2020 verwijst die voor tegengewichtheftrucks met middenbediening en een zittende bestuurder op een niet meehevende bestuurdersplaats, tot 10.000 kg, naar paragraaf 4.7.8 van EN ISO 3691-1:2015. EN 17314 test aanhoudsystemen anders dan een heupgordel tegen het risico dat de bestuurder bij zijwaarts kantelen uit de heftruck wordt geworpen.

Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn. Bij beknellingsgevaar vraagt bijlage III, punt 3.2.2: een beveiligingssysteem dat de personen op hun plaats houdt; bij een aanzienlijk risico op kantelen of omslaan een machine die niet kan bewegen als dat systeem niet wordt gebruikt; en een visueel en akoestisch signaal voor de bestuurder die het systeem niet gebruikt. Heftrucks die vóór die datum volgens de Machinerichtlijn in de handel zijn gebracht, mogen verder op de markt worden aangeboden (artikel 52). Meer in de Machineverordening.

Gordel op de heftruck in België

In België staat de regel in artikel IV.3-5 van de Codex over het welzijn op het werk, de Belgische omzetting van richtlijn 2009/104/EG. Heftrucks met meerijdende werknemers moeten zo zijn uitgevoerd of uitgerust dat het gevaar voor kanteling wordt beperkt, bijvoorbeeld met een bestuurderscabine, een inrichting tegen kantelen, voldoende vrije ruimte bij kantelen, of een inrichting die de werknemers op de bestuurdersstoel vasthoudt. Volgens artikel IV.3-7 besturen alleen werknemers met een adequate opleiding een mobiel arbeidsmiddel met eigen aandrijving.

Gordel en gordelblokkering op Hyundai-heftrucks

Naast de gordel zelf gaat het om de gordelblokkering, die de bediening blokkeert zolang de gordel niet om is. Volgens het schema in de D-9V-brochure blijven rijden en heffen na het contact aan beperkt tot de bestuurder zit en de gordel vast is; verlaat de bestuurder de stoel 2 seconden of is de gordel 5 seconden los, dan volgt de beperking opnieuw.

Bron: Hyundai-brochures en technische specificaties; standaard of optie gelezen uit de uitrustingslijsten. Volgens de specificaties kan de standaard- en optionele uitrusting per land verschillen.

Bij de zware diesels vanaf de 70D-9V is ook de cabine standaard; bij onder meer de D-9V, D-9VB, L-9A en 40/45/50L-9 is een cabine met een of twee deuren een optie. In de brochures van de B-X en de B-9U staat de gordel niet apart vermeld. Meer opties leest u in veiligheidsopties bij een elektrische heftruck en in safe working with forklifts.

Twijfelt u welke uitvoering past? Als officiële Hyundai-importeur denken wij graag mee. Bel 0168 467 467 of gebruik het contactformulier; op werkdagen reageren wij binnen 24 uur.