Laadruimte voor heftruckaccu’s: eisen voor loodzuur en lithium-ion

Twee accutypes, twee soorten risico

Het gevaar verschilt per accutype. Het Britse Health and Safety Executive (HSE) beschrijft dat in een loodzuuraccu tijdens het laden waterstof en zuurstof ontstaan. Bij open accu’s, die u regelmatig met water bijvult, ontsnappen die gassen naar de omgeving. Bij gesloten accu’s met ventiel (‘onderhoudsvrij’) worden ze in de accu weer omgezet in water.

Volgens het HSE ontstaat het gas sneller naarmate de accu bijna vol is, en doorladen na een volle lading geeft veel gas en een sterk verhoogd explosierisico. Het elektrolyt bevat zwavelzuur. Dat is zeer bijtend: het kan de ogen blijvend beschadigen en ernstige chemische brandwonden veroorzaken.

Bij lithium-ion schrijft Hyundai in de brochures van de B-9U en BT-9U dat tijdens het laden geen gevaarlijke gassen ontstaan. Het risico zit in de accu zelf. PGS 37-2 beschrijft thermal runaway: een ongecontroleerde temperatuurstijging die kan uitmonden in brand of een explosie van de accu, waarbij onder meer waterstof, koolmonoxide en waterstoffluoride vrijkomen. Bij het blussen ontstaat bovendien corrosief en giftig bluswater.

Loodzuur: waterstof, ventilatie en explosieveiligheid

Waterstof is een brandbaar gas. Een explosieve atmosfeer is volgens het Arboportaal een mengsel van lucht met brandbare gassen, dampen, nevels of stof waarin een ontsteking zich door het hele mengsel voortzet. Kan zo’n atmosfeer op de werkplek ontstaan, dan gelden de artikelen 3.5a tot en met 3.5f van het Arbobesluit.

• Beoordelen en vastleggen. De werkgever beoordeelt de explosiegevaren in de RI&E en legt ze schriftelijk vast in een explosieveiligheidsdocument (artikel 3.5c).
• Voorkomen gaat voor. Eerst moet worden voorkomen dat een explosieve atmosfeer ontstaat. Lukt dat niet, dan moet ontsteking worden voorkomen en worden de gevolgen van een explosie beperkt (artikel 3.5d).
• Zones en borden. Gebieden waar zo’n atmosfeer kan heersen, worden ingedeeld in gevarenzones en gemarkeerd met waarschuwingsborden. Daar worden vrijkomende gassen op passende wijze afgevoerd en mag alleen apparatuur van de juiste categorie worden gebruikt (artikel 3.5e).

De Arbeidsinspectie noemt ventileren tegen ophoping van brandbaar gas van cruciaal belang en wijst erop dat waterstof lichter is dan lucht: gasmeting hoort voor waterstof meestal bovenin de ruimte. Hoeveel ventilatie een laadplek nodig heeft, volgt uit de beoordeling in het explosieveiligheidsdocument. De norm NEN-EN-IEC 62485-3 geldt volgens de NEN-samenvatting voor tractieaccu’s van onder meer heftrucks. De norm beschrijft maatregelen tegen de gevaren van elektriciteit, gasvorming en elektrolyt bij installatie, gebruik, inspectie, onderhoud en afvoer. Let op bij oudere documentatie: de praktijkrichtlijn NPR 3299, Veilig werken bij het laden van tractiebatterijen, is volgens NEN sinds 13 april 2026 ingetrokken.

Branche-afspraken als voorbeeld

Arbocatalogi, afspraken van werkgevers en werknemers per branche, maken dit concreet. De arbocatalogus van de Technische Groothandel spreekt onder meer af dat:

• accu’s en laadinstallatie jaarlijks door een deskundige persoon of instantie worden gekeurd;
• de lader zo staat dat aanrijden van accu, laadinstallatie en kabels wordt voorkomen;
• binnen 0,6 meter rond een accu die wordt geladen, afhankelijk van het explosiegevaar, elektrische voorzieningen en gereedschap explosieveilig zijn uitgevoerd;
• de laadplek duidelijk is afgebakend, met borden voor explosiegevaar en een verbod op open vuur en roken;
• alleen aangewezen en geïnstrueerde medewerkers accu’s laden.

Voor uw eigen laadplek blijft uw RI&E leidend.

Accuzuur: beschermingsmiddelen en oogspoelen

Het Arbobesluit schrijft voor dat huid- en oogcontact met gevaarlijke stoffen wordt voorkomen of beperkt met doelmatige persoonlijke beschermingsmiddelen. Dat hangt af van de gevarenaanduiding van de stof of van de uitkomst van de RI&E (artikel 4.1c, lid 1, onder f en g). De werkgever zorgt dat die middelen in voldoende aantal beschikbaar zijn en ook worden gebruikt (artikel 8.3). Het HSE adviseert bij werk aan accu’s handschoenen en een veiligheidsbril of gelaatsscherm, en bij het hanteren van zuur een kunststof schort en geschikte laarzen. De arbocatalogus van de Technische Groothandel vraagt bij werk met geopende accudoppen om handschoenen, gelaatbescherming en een oogspoelmogelijkheid.

Leg ook vast wat er gebeurt bij een ongeval met zuur: het Arbobesluit vraagt procedures voor ongewilde gebeurtenissen (artikel 4.7). Het elektrolyt hoort in het overzicht van gevaarlijke stoffen bij de RI&E, met een verwijzing naar het veiligheidsinformatieblad (artikel 4.2, lid 9).

Lithium-ion: wat PGS 37-1 en PGS 37-2 regelen

Voor lithium-ion zijn er twee richtlijnen uit de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS). Beide zijn in december 2023 vastgesteld door het Bestuurlijk Omgevingsberaad. De huidige versies 1.1 dateren van april 2026 en zijn inhoudelijk gelijk aan versie 1.0.

PGS 37-2: opslag, en wanneer laden meetelt

PGS 37-2 geldt voor de opslag van lithiumhoudende accu’s, los of als onderdeel van een product, boven een ondergrens per brandcompartiment. Voor grote accu’s, zoals tractieaccu’s, is dat 333 kilogram. Voor beschadigde of defecte accu’s is het 30 kilogram. Bij een vorkheftruck telt alleen het gewicht van de li-ion-accu met behuizing, niet het contragewicht; de richtlijn noemt de vorkheftruck daar letterlijk als voorbeeld.

Voor het laden onderscheidt de richtlijn vier situaties:

• Laden in de heftruck. Het opladen van accu’s van voertuigen en werktuigen die actief in gebruik zijn, terwijl de accu in het apparaat zit, valt buiten PGS 37-2. Vanwege het risico van thermal runaway raadt de richtlijn wel aan de maatregelen ook hierop toe te passen.
• Accu’s uitnemen en centraal laden. Worden accu’s uit het apparaat gehaald om op een centrale plek te laden, dan telt dat boven de ondergrens als opslag en gelden de eisen wel (paragraaf 1.2.1).
• Stilstaande heftrucks. Staan niet-gebruikte werktuigen, bijvoorbeeld tweedehands, langer dan een week gestald in een brandcompartiment, dan valt dat boven de ondergrens wel onder de richtlijn.
• Laden naast opslag. Slaat u li-ion-accu’s op boven de ondergrens, dan mag laden niet in hetzelfde brandcompartiment als die opslag, tenzij in een speciale brandwerende kast. De toelichting noemt het opladen van heftrucks uitdrukkelijk: dat hoort in een ander brandcompartiment (maatregel M32).

Dezelfde maatregel M32 vraagt te laden volgens de specificaties van de fabrikant, met door de fabrikant goedgekeurde laders, en niet te laden als accu of kabel beschadigd is.

PGS 37-1: als u een buffer voor snelladen plaatst

PGS 37-1 gaat over energieopslagsystemen (EOS) van gekoppelde lithiumaccu’s met een opgestelde capaciteit van meer dan 20 kWh. Als typische toepassing van een EOS in een open ruimte binnen een gebouw noemt de richtlijn juist de energievoorziening voor het snelladen van vorkheftrucks, zodat het elektriciteitsnet niet onevenredig wordt belast. Een toepassing die de lithium-ion-tractieaccu van het voertuig zelf gebruikt, valt buiten PGS 37-1.

Juridische status en normen

Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) zijn het opslaan van lithiumaccu’s en het exploiteren van een EOS nog niet aangewezen als milieubelastende activiteit in het Besluit activiteiten leefomgeving. Die wijziging wordt naar verwachting in de loop van 2028 van kracht. Tot die tijd kan het bevoegd gezag PGS 37 verplicht stellen via een vergunningvoorschrift, de zorgplicht of een maatwerkvoorschrift. Voor de arbeidsveiligheid gebruikt de Arbeidsinspectie de PGS-richtlijnen bij het toezicht (PGS 37-2, paragraaf 5.3). Voor de installatie, het gebruik, de inspectie en het onderhoud van li-ion-tractieaccu’s in onder meer heftrucks bestaat de norm NEN-EN-IEC 62485-6:2021.

Loodzuur en lithium-ion naast elkaar

Twijfelt u nog tussen beide accutypes? De afweging op inzet en kosten staat in loodzuur of lithium-ion: wat is slimmer in 2026. Over laders, stroomaansluiting en laadplanning gaat charging infrastructure for electric forklifts.

Wat de Hyundai-brochures zeggen over laden

De tabel zet de laadgegevens uit de Hyundai-brochures op een rij. Bij de BE-X is lithium-ion een optie; standaard heeft deze serie een loodzuuraccu. De B-X-serie is lithium-ion.

Laad- en werktijden zijn volgens Hyundai afhankelijk van werkomstandigheden en toepassing. Bij de B-X bewaakt een systeem de accu op oververhitting, overstroom en diepontlading; bij rook, koolmonoxide of een te hoge temperatuur treedt een automatisch blussysteem in werking. Tussentijds laden in pauzes is het onderwerp van opportunity charging. Alle BE-X-modellen naast elkaar staan op BE-X vergelijken, de zware li-ion-modellen op zware elektrische heftrucks.

Stappenplan: zo richt u de laadplek in

1. Breng de accu’s in kaart. Type (open loodzuur, gesloten loodzuur of lithium-ion), aantal, en laden in de heftruck of losse accu’s. Bij lithium-ion bepaalt dat of PGS 37-2 geldt.
2. Actualiseer de RI&E. Kan er een explosieve atmosfeer ontstaan, stel dan een explosieveiligheidsdocument op met de zone-indeling (artikel 3.5c en 3.5d).
3. Kies de plek. Buiten drukke rijroutes, met aanrijdbeveiliging voor lader en kabels. Bij li-ion-opslag boven de ondergrens: laden in een ander brandcompartiment.
4. Regel de ventilatie. Bij open loodzuuraccu’s mag geen gevaarlijke hoeveelheid waterstof ontstaan. Waterstof is lichter dan lucht; houd daar rekening mee bij ventilatie en gasmeting.
5. Laat de elektrische installatie beoordelen. Het Arbobesluit eist maatregelen tegen brand, ontploffing en aanraking en actuele schema’s (artikel 3.4). Controleer of de aansluiting past bij de lader, zoals een 400V-net voor de B-X.
6. Zorg voor bescherming en noodvoorzieningen. Beschermingsmiddelen tegen accuzuur, een oogspoelmogelijkheid bij open accu’s en een procedure voor ongevallen en brand (artikel 4.1c, 4.7 en 8.3).
7. Keur en instrueer. Laders en kabels zijn arbeidsmiddelen in de zin van de Arbowet: laat ze keuren zo vaak als nodig is (artikel 7.4a) en laat alleen geïnstrueerde medewerkers laden.

Zie ook safe working with forklifts en, bij explosiegevaar door andere stoffen, ATEX-heftruck.

Advies over accu, lader en laadplek

De keuze voor accu en lader bepaalt mede hoe u de laadplek inricht. Wij stellen als officiële Hyundai-importeur graag binnen 24 uur een voorstel op met de accu- en laderopties die bij uw inzet passen. Bel 0168 467 467 of neem contact op. De beoordeling van laadruimte, explosieveiligheidsdocument en elektrische installatie hoort bij een deskundige op dat gebied.