Vorkverlengers op een heftruck: hoe lang, hoeveel last en welke regels?

Wat vorkverlengers zijn en wanneer u ze gebruikt

Een vorkverlenger is een stalen koker of U-profiel die over de bestaande vork schuift en zo het werkende deel van het vorkblad langer maakt. ISO 13284, de norm voor verlengers en telescopische vorken, noemt ze een economische manier om de vorken te verlengen, met twee bouwvormen: een gesloten rechthoekige doorsnede en een open, omgekeerd U-vormig profiel. Vetter, Bolzoni Auramo en Kaup omschrijven het gebruik als incidenteel: tijdelijk vervoer van lasten die langer zijn dan de vorken (Vetter), of pallets oppakken en neerzetten waar de normale vorken te kort voor zijn (Bolzoni Auramo).

Hebt u geregeld lange lasten, dan wijst de norm twee andere wegen: waar het kan een langere vork, en voor wisselende lengtes of dubbeldiep stapelen telescopische vorken, die de standaardvorken vervangen. Welke vorklengte bij uw pallets past, leest u in de juiste vorklengte; vorkmaten, vorkenbordklasse en afkeuren staan in heftruck vorken.

Hoe lang mogen vorkverlengers zijn?

ISO 13284:2022 stelt in paragraaf 6.1 twee eisen aan de draagvork (in de norm de parent fork arm): het blad is minstens 750 mm lang en minstens 0,6 keer zo lang als het blad van de verlenger. De vork ondersteunt dus minstens 60 procent van de verlenger, die hooguit 40 procent van zijn lengte voorbij de vorkpunt steekt. Vetter (productinformatie PI-007, 2025) en Kaup (verlenger T181G) hanteren dezelfde 60-procentregel; Kaup geeft de capaciteit van de verlenger op als gelijk aan die van de vorken.

Eigen berekening uit ISO 13284:2022, paragraaf 6.1 (vorklengte gedeeld door 0,6); de opgave van de fabrikant van de verlenger is leidend.

Langer mag alleen bij uitzondering: na een risicobeoordeling, in overleg tussen de fabrikant van de heftruck of de vorken en de gebruiker, en met een passende markering (opmerking bij paragraaf 6.1). Bolzoni Auramo levert volgens zijn vorkengids verlengers van 1.500 mm voor vorken van 100 x 35 en 100 x 40 mm en van 2.000 mm voor 100 x 45, 100 x 50 en 100 x 60 mm; daar hoort een vork van minstens 900 respectievelijk 1.200 mm bij (eigen berekening). De norm is in mei 2026 herzien: ISO 13284:2026 vervangt de editie 2022. De voorbeeldpagina’s die wij lazen zijn van 2003 en 2022; de 60-procentregel staat in beide.

Hoeveel mag u heffen met vorkverlengers?

Minder dan zonder. Een heftruck is een hefboom met de vooras als draaipunt: het tegengewicht aan de ene kant, de last aan de andere. Het hefvermogen geldt bij een vast lastzwaartepunt, bij Hyundai-heftrucks van 1,5 tot 3,5 ton meestal 500 mm. Een last op verlengers is doorgaans langer, dus ligt het zwaartepunt verder van de vorkrug en groeit het lastmoment; het gewicht van de verlengers zelf komt daar nog bij.

Rekenvoorbeeld (eigen berekening, ter illustratie). De 25BE-X heft volgens het typeblad 2.500 kg bij 500 mm; het midden van de aandrijfas ligt 473 mm achter de vorkrug. Lastmoment: 2.500 kg x 0,973 m = 2.432,5 kgm. Een gelijkmatig verdeelde last van 1.750 mm diep op verlengers van 1.750 mm heeft zijn zwaartepunt op 875 mm; hetzelfde moment laat dan 2.432,5 / 1,348 = ongeveer 1.800 kg toe, min het gewicht van de verlengers. Deze som negeert hefhoogte, kanteling, rijden en de stabiliteitsproeven achter het echte plaatje; de opgave van de fabrikant is leidend.

ISO 13284 past hetzelfde principe toe op de verlenger: de capaciteit bij het eigen lastzwaartepunt is hooguit die van de draagvork, omgerekend naar dat zwaartepunt (paragraaf 5.2). Draagt een vorkenpaar van 100 x 45 mm volgens Bolzoni Auramo 3.000 kg bij 500 mm, dan draagt een paar verlengers met het zwaartepunt op 875 mm hooguit 3.000 x 500 / 875 = 1.714 kg (eigen berekening). De laagste waarde van vork, verlenger en heftruck telt.

Wat u werkelijk mag heffen, staat niet in de brochure: Hyundai geeft bij de D-9V aan dat de specificaties op standaardvorken berusten, en bij de D-9VB en D-9VC dat de capaciteit op het standaardvorkenbord en de standaardvorklengte is gebaseerd. De HSE schrijft in de leidraad L117 dat aanbouwdelen, ook vorkverlengers, de stabiliteit beïnvloeden en pas worden gebruikt na advies van leverancier of fabrikant, een afwaardering (derating) door een deskundige en een nieuw capaciteitsplaatje voor dat aanbouwdeel (paragraaf 99 en 100). Hoe u dat plaatje leest, staat in typeplaatje en lastdiagram lezen; de rekenwijze in restcapaciteit berekenen.

Open of gesloten, borging en markering

Open of gesloten. Volgens Vetter is bij een open uitvoering (open onderzijde) een gelijkmatige verdeling van de last over de volle lengte verplicht; bij een gesloten uitvoering (dichte onderzijde) mag de last ook plaatselijk rusten. ISO 13284 geeft de voorkeur aan de gesloten doorsnede. Cascade schrijft dat verlengers bedoeld zijn voor gelijkmatig verdeelde lasten die niet langer zijn dan de verlenger en nooit op de punt mogen worden belast; het voorwoord van ISO 13284:2022 noemt die puntbelasting als een punt dat in 2022 is verduidelijkt.

Borging. De verlenger mag niet onbedoeld van de draagvork kunnen raken (paragraaf 6.2). Bij open verlengers moet de borging bovendien de proefbelasting doorstaan, de verticale beweging aan de hielzijde tot 20 mm beperken en niet blijvend vervormen (paragraaf 6.5). In de praktijk: Vetter borgt met een pen achter de vorkrug, bij Kaup wordt de vork in een vorkschoen getrokken en Cascade gebruikt een band om de rug van de vork.

Passend bij de vork. Volgens Vetter wordt de verlenger afgestemd op de doorsnede en het draagvermogen van de individuele vork; Bolzoni Auramo levert per doorsnede van 100 x 35 tot 100 x 60 mm, met 44 tot 137 kg per stuk. De zijdelingse speling is in de norm een apart punt (paragraaf 6.6).

Markering. De norm heeft hoofdstukken over informatie voor het gebruik en over markering (hoofdstuk 9 en 10), die niet vrij in te zien zijn. Vetter levert zijn verlengers met CE-markering volgens de Machinerichtlijn en een markering van de montagerichting. Ontbreekt de markering of is die onleesbaar, gebruik de verlenger dan pas als de leverancier draagvermogen, lastzwaartepunt en passende vorkmaat heeft bevestigd.

Zijn vorkverlengers toegestaan? Wat de regels zeggen

Ja, onder voorwaarden. Geen Nederlandse regel verbiedt vorkverlengers, maar het Arbobesluit stelt eisen aan elk arbeidsmiddel, en een heftruck met verlengers is een hefwerktuig in een andere configuratie. Samengevat (de wettekst op wetten.overheid.nl is leidend):

• Artikel 7.3, lid 2 en 3: arbeidsmiddelen worden uitsluitend gebruikt voor het doel, op de wijze en op de plaats waarvoor zij zijn bestemd, en zijn geschikt voor het werk. Een verlenger voor incidentele lange lasten is dus niet bedoeld voor zwaardere lasten.
• Artikel 7.4: deugdelijk materiaal en constructie, en gebruik waarbij verschuiven, kantelen of getroffen worden door onderdelen zoveel mogelijk is voorkomen. Vandaar borging en een passende vork.
• Artikel 7.18, lid 1 en 2: op of nabij de bedieningsplaats een goed leesbare aanduiding van de toegelaten bedrijfslast voor elke gebruikelijke configuratie, en nooit zwaarder belasten dan die last. Gebruikt u geregeld verlengers, dan hoort die configuratie op het plaatje.
• Artikel 7.4a, lid 3 tot en met 6: keuring zo vaak als nodig en na uitzonderlijke gebeurtenissen, waaronder veranderingen aan het arbeidsmiddel; door een deskundige, met bewijsstukken op de arbeidsplaats.
• Artikel 7.5, lid 5 en artikel 7.11a: montage en demontage volgens de aanwijzingen van de fabrikant; de gebruiksaanwijzing wordt in begrijpelijke vorm aan de werknemers bekendgemaakt.
• Artikel 7.17c, lid 1 en artikel 7.18, lid 3: bediening door werknemers met specifieke deskundigheid. De HSE voegt op de kaart INDG457 toe: alleen met een aanbouwdeel werken als u daarvoor bent opgeleid en bevoegd.

Voor de verlenger zelf geldt de Machinerichtlijn (2006/42/EG), die ook verwisselbare uitrustingsstukken omvat: inrichtingen die de bediener zelf aan een machine koppelt om die een andere of bijkomende functie te geven (artikel 1, lid 1, onder b en artikel 2, onder b). Vetter voert CE-markering volgens die richtlijn. De gebruiksaanwijzing moet de gegevens bevatten om basismachine en uitrustingsstuk zonder gevaar te monteren en te gebruiken (bijlage I, punt 3.6.3.2), en hangt de werklast van een hefmachine af van de configuratie, dan hoort bij de bedieningspost een belastingsplaatje per configuratie (punt 4.3.3). Of een verlenger juridisch een verwisselbaar uitrustingsstuk is, beoordeelt de fabrikant; let op de CE-markering, de verklaring en de gebruiksaanwijzing. Meer over klemmen en andere hulpstukken staat in aanbouwapparatuur voor heftrucks.

Veilig werken met vorkverlengers: montage, gebruik en keuring

De HSE rekent in L117 een functietest van hef- en kantelsystemen inclusief aanbouwdelen en een controle van de vorken op scheuren en vergrendelingen tot de controle vóór de dienst. Neem de verlengers daarin mee: borging, scheuren, vervorming en leesbare markering. Zie dagelijkse controle vóór gebruik.

Zo monteert u een verlenger, naar de installatie-instructie van Cascade:

1. Zet de heftruck op een vlakke, horizontale ondergrond en breng de vorken hooguit 25 mm boven de vloer.
2. Pak de verlenger alleen bij de punt vast; verder naar achteren ontstaat beknellingsgevaar als de verlenger op het blad zakt. Niemand staat binnen het bereik van een vallende verlenger.
3. Schuif de verlenger met de punt schuin omhoog over de vork tot de achterkant tegen de hiel zit, en laat de verlenger zakken.
4. Controleer de borging: pen, bout of band vast, geen speling.
5. Neem de verlengers na het werk af en berg ze op een vaste plek op die niet toegankelijk is voor onbevoegden.

Tijdens het werk: alleen gelijkmatig verdeelde lasten die niet langer zijn dan de verlenger, nooit op de punt (Cascade); bij een open uitvoering de last over de volle lengte verdelen (Vetter); nooit meer heffen dan het plaatje voor deze configuratie toelaat (Arbobesluit artikel 7.18, lid 2). Verlengers maken de vorken langer, niet sterker: hun capaciteit is hooguit die van de vork (ISO 13284, paragraaf 5.2).

Keuring: de verlenger gaat mee in de periodieke keuring van de heftruck. Arboportaal noemt één keer per jaar een veilige ondergrens; keuren mag een onafhankelijke instantie, de onderhoudsdienst van de leverancier of de eigen technische dienst, mits deskundig. Nieuwe Hyundai-heftrucks leveren wij standaard met VA-keur, en onze monteurs keuren op locatie; zie de heftruckkeuring (VA-keur).

Vorklengtes en verlengers bij Hyundai

ISO 13284 geeft de voorkeur aan een langere vork. Bij Hyundai noemen de uitrustingslijsten per serie andere vorklengtes als optie; de tabel geeft de standaardvork en het bereik volgens die lijst, of volgens het typeblad waar de lijst geen standaard noemt.

Bron: uitrustingslijsten en typebladen in de Hyundai-brochures (pdf’s in de bronnenlijst). De brochures van de 25BH-9 tot 35BH-9 en de 40B-9 tot 50B-9 noemen geen vorkopties. Het typeblad kan een andere standaardlengte noemen dan de uitrustingslijst; vraag bij uw offerte welke vork u krijgt.

Alleen de brochure van de 25L-7A en 30L-7A (2013) noemt vorkverlengers als optie: 1.300 tot 1.800 mm. Volgens de 60-procentregel vraagt een verlenger van 1.800 mm een vork van minstens 1.080 mm en een verlenger van 1.300 mm een vork van minstens 780 mm (eigen berekening). Voor de andere series noemen de brochures geen verlengers: vraag voor uw combinatie om de toelating van de fabrikant en een capaciteitsplaatje. Bij de B-9U vermeldt Hyundai dat de laadcapaciteiten in de masttabellen zijn berekend met een vork van 1.050 mm; met een andere vork of een verlenger gelden ze niet zonder meer.

Advies over vorken, verlengers en capaciteit

Twijfelt u tussen een verlenger en een langere vork, of wilt u voor uw Hyundai de toegelaten last met verlengers laten vastleggen? Als officiële Hyundai-importeur denken wij mee over de uitvoering en de bijbehorende capaciteit. Bel 0168 467 467 (maandag tot en met vrijdag, 8:00 tot 17:00) of gebruik het contactformulier; op werkdagen reageren wij binnen 24 uur.