LPG-heftruck: gasfles wisselen, opslag en veiligheid

Hoe werkt een LPG-heftruck?

LPG (liquefied petroleum gas) is volgens PGS 16 een mengsel van hoofdzakelijk propaan, propeen, butaan en buteen. Het is gasvormig bij normale temperatuur en wordt vloeibaar door drukverhoging of afkoeling. In de fles zit LPG dus vloeibaar onder druk. Via de brandstofslang gaat het naar het LPG-systeem van de motor.

Wat de Hyundai-brochures over het LPG-systeem zeggen:

• L-7M en L-9A: een volledig elektronisch geregelde 2,4-liter HMC L4KB-motor met een LPG-systeem met katalysator en twee lambdasondes. Het adaptieve LPG-systeem zoekt steeds de bedrijfsmodus met het laagste brandstofverbruik.
• L-9A: een drukregelsysteem dat met een pieptoon en een controlelampje waarschuwt als de gasfles bijna leeg is. In noodgevallen kan de gastoevoer met een schakelaar worden afgesloten.
• 40/45/50L-9: een Kubota WG3800-LPG-motor met een 3-weg katalysator die los van de geluiddemper is ingebouwd. Een LPG-reservelamp is standaard.

Twijfelt u nog tussen LPG, elektrisch en diesel? Lees dan eerst wanneer kiest u voor een LPG-heftruck.

De Hyundai LPG-series: motor, verbruik en fleshouder

De tabel zet per serie op een rij wat de typebladen en optielijsten vermelden. Het verbruik is gemeten in de VDI-testcyclus. Volgens de typebladen gelden de waarden voor de standaarduitvoering; andere banden, masten of opties kunnen andere waarden geven.

Alleen voor de 40/45/50L-9 nemen we hier een verbruik op. Voor de L-7M, L-7A en L-9A staat geen verbruik in het typeblad. Alle verbruikscijfers per model staan in verbruik per uur; het complete aanbod vindt u bij LPG forklifts.

Gasfles wisselen: plek, voorzorgen en werkwijze

Volg altijd eerst de gebruikershandleiding van uw heftruck en de instructies van uw gasleverancier. Voor de plek en de voorzorgen gelden deze regels en richtlijnen:

• Bij voorkeur buiten. De Britse arbeidsinspectie HSE adviseert flessen waar mogelijk buiten te wisselen, op een goed geventileerde plek, uit de buurt van putten, afvoeren, liftschachten en ontstekingsbronnen, met zichtbare rookverbodsborden. LPG is zwaarder dan lucht en kan zich ophopen in lage, slecht geventileerde ruimten.
• Niet in de opslag. PGS 15 verbiedt het openen van afsluiters van gasflessen in een opslagvoorziening (vs 6.2.11).
• Geen vuur. Het Besluit bouwwerken leefomgeving verbiedt roken en open vuur bij een handeling die het uitstromen van een brandgevaarlijke stof kan veroorzaken. Het verbod wordt aangegeven met een symbool volgens NEN 3011 (art. 6.12).
• Beschermingsmiddelen. HSE noemt een veiligheidsbril, handschoenen en veiligheidsschoenen. Vloeibaar gas kan bij contact met huid of ogen bevriezingsverschijnselen geven (PGS 16).
• Instructie. Werk met gevaarlijke stoffen laat de werkgever alleen doen door mensen met voldoende basiskennis om de gevaren te herkennen en te voorkomen (Arbobesluit art. 4.1c). PGS 15 vraagt dat heftruckbestuurders ook zijn opgeleid in de gevaren van de opgeslagen stoffen (vs 3.14.2).

Stappenplan

Het Canadese overheidsinstituut voor arbeidsveiligheid CCOHS beschrijft deze werkwijze:

1. Zet de heftruck op een rustige, goed geventileerde plek: bediening in neutraal, vorken op de grond, parkeerrem erop.
2. Draag oogbescherming en handschoenen, bijvoorbeeld van leer of geïsoleerd neopreen.
3. Sluit met draaiende motor het ventiel van de fles en laat de motor lopen tot die afslaat. Dan is de brandstofslang leeg. Zet daarna het contact uit.
4. Koppel de slang los, maak de beugel of spanbanden los en til de lege fles met twee handen uit.
5. Controleer de nieuwe fles op schade. Gebruik een beschadigde fles niet.
6. Plaats de fles zo dat de positioneerpen goed valt; dan staat de overdrukbeveiliging in de juiste stand. Zet de fles vast.
7. Sluit de slang met de hand aan, zonder gereedschap.
8. Open het ventiel langzaam en controleer op lekkage. Een of twee seconden sissen is normaal; langer wijst op een lek. Gebruik zeepsop of een lekzoekmiddel, nooit een vlam.
9. Geen lek? Open het ventiel volledig, controleer of de slang niet geknikt is en start de motor.

Lekt de aansluiting, sluit dan het ventiel, controleer de koppeling op vuil en sluit opnieuw aan. Lekt het ook met een andere fles, neem de heftruck dan buiten gebruik (CCOHS). Zet een beschadigde of lekkende fles apart op een plek waar uitstromend gas zo weinig mogelijk gevaar oplevert (PGS 15, vs 6.2.15).

Opslag van gasflessen: PGS 15 en het Bal

Wanneer gelden de regels?

Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) maakt het opslaan van brandbare gassen in gasflessen een milieubelastende activiteit vanaf 125 liter (art. 3.27). PGS 15 rekent daarbij met de gezamenlijke waterinhoud van de flessen (vs 6.2.1). Die waterinhoud staat verplicht op elke fles met vloeibaar gemaakt gas (vs 6.1.2). Boven de grens:

• meldt u de opslag ten minste vier weken voor de start (Bal art. 4.1005);
• voldoet u aan PGS 15 (Bal art. 4.1012);
• geldt bij buitenopslag van meer dan 1.000 liter ook een afstand van ten minste 15 meter tot de grens van de locatie of tot kwetsbare gebouwen, met uitzonderingen (Bal art. 4.1008).

Voorgeschreven is PGS 15 versie 2021. Er is een versie uit 2025, maar het ministerie heeft besloten die niet aan te wijzen (IPLO, 27 mei 2026). Ook onder de 125 liter geldt het Arbobesluit: de werkgever regelt de veilige opslag van gevaarlijke stoffen op de werkplek (art. 4.1c).

De belangrijkste eisen uit PGS 15 (versie 2021)

Binnen opslaan kan alleen onder extra voorwaarden, bijvoorbeeld in een brandveiligheidsopslagkast volgens NEN-EN 14470-2 met een brandwerendheid van ten minste 60 minuten en ventilatie naar buiten (par. 6.3). De regels gelden ook voor lege flessen (vs 6.2.2).

Binnen rijden: ventilatie en koolmonoxide

Het Arbobesluit is kort: een mobiel arbeidsmiddel met een verbrandingsmotor wordt op de arbeidsplaats niet gebruikt, tenzij is gezorgd voor voldoende schone lucht (art. 7.17c lid 7). Een getal noemt het artikel niet.

Bij volledige verbranding van propaan ontstaan koolstofdioxide en waterdamp. Is er te weinig zuurstof, dan ontstaat ook koolmonoxide (CCOHS). Beide zijn een gevaar in afgesloten, slecht geventileerde ruimten. De wettelijke grenswaarde voor koolmonoxide is 20 ppm (23 mg/m³) als 8-uursgemiddelde en 100 ppm (117 mg/m³) over 15 minuten (Arboregeling, bijlage XIII).

• Een katalysator of filter vermindert uitlaatgassen flink, maar vervangt geen goede ventilatie (HSE). Hyundai noemt een katalysator bij de L-7M, L-9A en L-9.
• Gebruik een heftruck met verbrandingsmotor niet in besloten ruimten of waar de ventilatie tekortschiet (HSE).
• Koolmonoxide meten kan helpen om te zien of er een probleem is en of de maatregelen voldoen (HSE).
• Regelmatig onderhoud, het afstellen van de motor en controle van de uitlaat houden de blootstelling laag (CCOHS).
• Houdt u in de winter de deuren dicht, controleer dan of er nog voldoende schone lucht is.

Meer maatregelen voor de werkvloer staan in safe working with forklifts.

Explosiegevaar en ATEX

LPG is zeer licht ontvlambaar. Omdat de gassen zwaarder zijn dan lucht, verspreiden ze zich over de grond, waardoor een vertraagde ontsteking kan ontstaan. De onderste explosiegrens van LPG ligt bij 1,5 procent in lucht (PGS 16). Parkeer of wissel daarom niet naast een put, afvoer of lager gelegen ruimte zonder ventilatie (CCOHS, HSE).

Waar een explosieve atmosfeer kan ontstaan, beoordeelt de werkgever de risico’s, deelt de ruimten in zones in en legt dat vast in een explosieveiligheidsdocument (Arbobesluit art. 3.5c en 3.5d). In een gevarenzone mogen alleen apparaten worden gebruikt van de categorie die bij de zone past (art. 3.5e). De LPG-brochures van Hyundai noemen geen explosieveilige uitvoering. Rijdt uw heftruck door zo’n zone, lees dan eerst ATEX-heftruck.

Parkeren en einde van de dienst

• Parkeer aan het einde van de dienst op vlakke grond, met de parkeerrem erop, de vorken omlaag, de motor uit en de sleutel eruit. Blijft een LPG-heftruck langere tijd staan, bijvoorbeeld ’s nachts, draai dan de gastoevoer bij de fles dicht (HSE).
• Parkeer niet bij warmtebronnen, deuren, gangpaden, liften, trappen en uitgangen (CCOHS).
• Controleer vóór elke dienst of de fles goed vastzit, of slang en aansluiting onbeschadigd zijn en of u gas ruikt. Zie de dagelijkse controle.

Advies over uw LPG-heftruck

Wilt u weten welke Hyundai LPG-serie en welke fleshouder bij uw inzet passen, of twijfelt u tussen LPG, elektrisch en diesel? Bel 0168 467 467 of vraag een offerte aan; u ontvangt binnen 24 uur een voorstel. Als officiële Hyundai-importeur verzorgen wij ook onderhoud en reparatie op locatie, met originele Hyundai-onderdelen. Zoekt u een gebruikte truck, lees dan tweedehands LPG-heftruck kopen.