Palletwagen over drempels en hellingen: duwen of trekken?

Waarom drempels en hellingen zoveel kracht vragen

Een palletwagen rolt op kleine wielen. Bij de Hyundai EP-XB zijn de vorkwielen volgens het typeblad Ø80 mm, bij de EP-X en EPR-X Ø84 mm (regel 3.3), en de bodemvrijheid onder het midden van de wielbasis is 25 tot 33 mm (regel 4.32). Wielfabrikant Blickle noemt voor palletwagenrollen een diameter van 60 tot 90 mm en schrijft dat grotere wielen obstakels makkelijker nemen en minder energie vragen. Een kleine rol moet bij een drempel dus relatief hoog klimmen, en op een helling werkt het volle gewicht van truck en last tegen u.

De meeste kracht levert u bij het aanzetten. Arboportaal: het op gang brengen en afremmen is veel zwaarder dan het in gang houden, en de route bepaalt hoe vaak dat gebeurt: richtingswisselingen, drempels en hellingen. De arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie rekent het voor met een duw- en trekcalculator: een beladen handpalletwagen van 500 kg vraagt ongeveer 99 kg kracht als u in 2,5 seconde een meter wilt afleggen, 44 kg bij 5 seconden en 15 kg om op gang te houden. Rustig starten scheelt volgens dezelfde catalogus letterlijk de helft. De Britse arbeidsinspectie HSE voegt toe dat steile hellingen en ruwe ondergronden de benodigde kracht vergroten, dat kleine oneffenheden (ook vuil) en kleine hellingen een zeer groot effect hebben, en dat haar beoordelingsmethode juist bij handpalletwagens met kleine wielen het risico onderschat.

De regels in het kort. Vloeren van arbeidsplaatsen zijn zo veel mogelijk vrij van oneffenheden en gevaarlijke hellingen en zo veel mogelijk vast, stabiel en stroef (Arbobesluit artikel 3.11 lid 1). De veiligheidsnorm voor met de hand voortbewogen palletwagens, NEN-EN-ISO 3691-5, gaat uit van gladde, vlakke en harde vloeren; hellingen vallen buiten de norm. De arbocatalogus contractcatering vraagt een vlakke vloer zonder hellingen en, waar die er toch zijn, een stroeve, vaste ondergrond met een hellingshoek van hooguit 5 graden; bij hoogteverschillen stelt de werkgever drempelplaten beschikbaar. Hoe de werkgever de fysieke belasting in de RI&E beoordeelt en welke richtwaarden de arbocatalogi noemen, leest u in pompwagen kopen. Dit is een samenvatting; de wettekst is leidend.

Duwen of trekken?

Duwen. De arbocatalogus contractcatering schrijft dat duwen in het algemeen minder belastend is voor de rug dan trekken, en Arboportaal noemt bij trekken een vaak hogere belasting van de rug; de meest voorkomende klachten bij duwen en trekken zijn schouderklachten. Beide bronnen adviseren met twee handen te werken, de rug recht te houden en de last rustig in beweging te brengen in plaats van met een ruk. De arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie vult aan: haal de kracht uit de benen, rem rustig af door de wagen te laten uitrijden of de lading te laten zakken, en vraag bij een moeilijke manoeuvre een collega om hulp.

Trekken heeft wel een plaats. Dezelfde catalogus zegt: trek de handpalletwagen achter u aan wanneer u geen zicht heeft over de te rijden afstand. Bij een elektrische palletwagen loopt u normaal voorop met de dissel in de hand en volgt de last; alleen in krappe ruimtes draait u dat om, aldus een Amerikaanse handleiding voor een elektrische palletwagen. Daarvoor hebben de Hyundai EP-XB en EP-X standaard ‘tiller up drive’: rijden met de dissel rechtop, voor manoeuvreren op weinig ruimte. Met een goed afgestelde dissel hoeft u niet te bukken: bij de EP-X en EPR-X staat de disselkop in rijstand op 800 tot 1.350 mm hoogte (regel 4.9).

Waarom duwen de rug minder belast, leggen deze bronnen niet uit; wij nemen alleen het advies over.

Drempels: drempelhulp, drempelplaat en brugplaat

Een drempel haalt u het best weg; lukt dat niet, dan maakt u er een helling van. De arbocatalogus Distributievervoer (STL) vraagt bij stoepranden en drempels permanente of tijdelijke drempelplaten, en de arbocatalogus contractcatering legt die plicht bij de werkgever. In de praktijk komt u drie vormen tegen:

• Drempelhulp. Een lage, schuine oprit van rubber of aluminium die voor een vaste drempel of dorpel ligt. Een voorbeeld van een leverancier: een rubberen drempelhulp van 25 mm hoog, 1.105 mm breed en 210 mm diep, aan drie zijden oprijdbaar, met antisliplaag en een opgegeven draagvermogen van 1.000 kg (Drempelhulp.nl). Hoe u hem vastzet, staat niet bij; vraag dat na.
• Drempelplaat of brugplaat. Een losse aluminium plaat die een hoogteverschil of een spleet overbrugt, bijvoorbeeld tussen perron en laadvloer. Een Britse leverancier van mobiele brugplaten (BigDug) noemt platen van 1.250 mm breed met 600 of 1.200 kg draagvermogen en een geperforeerd antislipoppervlak; een Duitse aanbieder (eHorst) een overrijbrug van 1.985 × 1.500 mm voor 2.000 kg en een hoogteverschil van 0 tot 200 mm, met rubberprofiel tegen wegglijden.
• Laadbrug. De vaste, verstelbare brug in het dock; zie verderop.

Waar u op let bij de keuze en het gebruik, samengevat uit de gebruiksvoorschriften van BigDug en eHorst, de STL-catalogus en de dockbrochure van Loading Systems:

Twee gevaren verdienen extra aandacht. Voeten: draag veiligheidsschoenen, volgens de arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie verplicht en goed voor de grip; Hyundai noemt bij de EP-XB en EP-X een stalen schort die de voeten van de bediener beschermt. Wegrollen: op een drempelplaat staat een palletwagen op een helling, dus laat de vorken zakken zodra u stilstaat en laat een beladen wagen nooit onbeheerd op de plaat staan.

Handpalletwagen op een helling

Een handpalletwagen heeft geen rem. Op een helling moet u de last met uw eigen kracht tegenhouden, en volgens de Australische toezichthouder SafeWork NSW zijn de krachten om de controle te houden en veilig te stoppen op een hellende vloer groter. Zij beschrijft een ongeval uit 2023 waarbij een pallet van ongeveer 960 kg op een betonnen oprit naar een kelder wegrolde en een medewerker tegen een andere pallet drukte. Haar aanbevelingen: raadpleeg de fabrieksinformatie over de maximaal toegestane helling en de juiste rijrichting, spreek een veilige positie af voor de bediener en helpers, plan een noodstop, bijvoorbeeld de vorken laten zakken zodat de pallet de grond raakt, en overweeg een elektrische palletwagen of een handpalletwagen met rem als oneffen vloeren dagelijks werk zijn.

Hoe steil mag het? De handleiding van uw palletwagen is leidend. NEN-EN-ISO 3691-5 sluit hellingen uit van het toepassingsgebied; Loading Systems rekent op zijn laadbruggen met maximaal 5 procent voor een handpalletwagen en de arbocatalogus contractcatering met een hellingshoek van hooguit 5 graden (omgerekend ongeveer 8,7 procent). Dat is krap: een oprit die een heftruck zonder moeite neemt, kan voor een beladen handpalletwagen te steil zijn. Verdeel de route dan anders, verlaag het palletgewicht of zet een elektrische palletwagen in.

Rijd op een helling in elk geval rustig, zonder te draaien, en rem af door de wagen te laten uitrijden of de lading te laten zakken (arbocatalogus papier en karton). Een palletwagen laat u niet op een helling achter: zet de vorken op de grond. Voor trucks met eigen aandrijving eist het Arbobesluit dat de bestuurder het arbeidsmiddel pas verlaat als het is stilgezet en niet onverhoeds in beweging kan komen (artikel 7.17c lid 8); de Amerikaanse arbeidsinspectie OSHA vraagt bovendien de wielen te blokkeren als een truck op een helling geparkeerd staat.

Laadbrug en laadklep: welke helling mag?

Een laadbrug of dock leveller overbrugt het hoogteverschil tussen perron en laadvloer. De veiligheidsnorm NEN-EN 1398 geldt voor laadbruggen die door personen en door handbediende of aangedreven transportmiddelen worden gebruikt tussen voertuig en gebouw; laadkleppen op voertuigen vallen er niet onder. Fabrikant Loading Systems schrijft dat een dock leveller volgens EN 1398 niet buiten de toegestane hellingshoek van ±12,5 procent (ongeveer ±7 graden) mag worden gebruikt, en dat het standaarddraagvermogen van 60 kN asbelasting is berekend op een contactvlak per wiel van minimaal 150 × 150 mm bij die helling. De 12,5 procent is de grens van de brug zelf. Wat uw transportmiddel aankan, is vaak minder, en daarop kiest u volgens Loading Systems de lengte van de brug:

Bron: Loading Systems, brochure Dock equipment (NL), paragraaf 3.4; graden door ons omgerekend. Voor elektrische trucks en handpalletwagens beveelt de fabrikant een brug van 2.250 mm breed aan.

Het benodigde draagvermogen van de brug is volgens dezelfde brochure de optelsom van transportmiddel, bestuurder en zwaarste last. De STL-catalogus vraagt minimaal 20 cm overlap tussen de klep van het dockboard en de laadvloer, en een vrachtwagen die tijdens laden en lossen niet onbedoeld kan wegrijden, bijvoorbeeld door wielkeggen.

Voor de laadklep achter op de vrachtwagen hebben wij geen bron met een maximale helling gevonden. De arbocatalogus Distributievervoer eist een laadklep die past bij de werksituatie, met CE-markering en Nederlandse handleiding, en jaarlijkse controle van onder meer het maximale hefvermogen; de arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie noemt de laadklep als hellend vlak dat de duw- en trekkracht verhoogt. Tel op de klep het eigen gewicht van de palletwagen mee; Hyundai noemt de 15EP-XB (123 of 126 kg) geschikt voor winkels en vrachtwagens. Meer over docks staat in laden en lossen van vrachtwagens.

Elektrische palletwagen op een helling: klimvermogen per model

Bij een elektrische palletwagen neemt de rijmotor het trekwerk over, maar ook die heeft een grens: het maximale klimvermogen op regel 5.8 van het VDI 2198-typeblad, beladen en onbeladen. Hyundai schrijft dat de palletwagens ook volledig beladen goed presteren op hellingen; de waarden hieronder komen uit de typebladen en de prestatietabel in de Warehouse-brochure 2025.

Bron: Hyundai Material Handling, Warehouse Range 2025 (regel 5.8 en de tabel ‘Max. gradeability’) en de brochure van de 15EPML; de pdf’s staan in de bronnenlijst. Het klimvermogen van alle Hyundai-series, ook stapelaars en heftrucks, staat in heftruck op een helling.

Let op het verschil met de laadbrugtabel hierboven: Loading Systems rekent voor een elektrische palletwagen met 7 procent, terwijl de 15EP-XB beladen 6 procent haalt. Meet een laadbrug of oprit dus vooraf en vergelijk met het typeblad van het model dat u op het oog heeft. Voor het rijden zelf geven die Amerikaanse handleiding en de arbeidsinspectie OSHA dezelfde lijn: rijd hellingen langzaam, draai niet en rijd er niet schuin overheen; met last staat de bediener aan de lage kant van de truck zodat de last bergopwaarts wijst, zonder last aan de hoge kant. OSHA schrijft de last bergopwaarts voor bij hellingen van meer dan 10 procent. Volg altijd de handleiding van uw eigen machine.

Wielen en vloer: polyurethaan, nylon of rubber

De Hyundai EP-XB, EP-X en EPR-X staan volgens het typeblad op polyurethaan (regel 3.1), met een aandrijfwiel van Ø210 × 70 mm (EP-XB) of Ø230 × 70 mm (EP-X, EPR-X) en aandrijfwielen van Wicke. U kiest bij de EP-XB en EP-X tussen enkele of dubbele vorkwielen; de 15EPML heeft dubbele polyurethaan vorkwielen van 82 × 98 mm. Voor de handpalletwagen 25HP noemt Hyundai wielen van polyurethaan, nylon of rubber, voor verschillende vloeren. Dit zeggen de wielfabrikanten Blickle en Wicke over die materialen:

Bron: Blickle (materiaalbeschrijving loopvlakken, wielkeuzegids, palletwagenwielen) en Wicke (leidraad, intern transport, palletwagenrollen). De beoordelingen zijn kwalitatief; metingen gelden alleen onder testomstandigheden.

Drie vuistregels uit dezelfde bronnen. Ten eerste: een groter wiel rolt lichter en neemt obstakels makkelijker (Blickle); de arbocatalogus contractcatering geeft de voorkeur aan wielen van meer dan ongeveer 12 cm doorsnede en adviseert harde wielen op een harde, vlakke vloer. Ten tweede: het loopvlak hoort zachter te zijn dan de vloer, anders drukt het wiel zich in de vloer; harde loopvlakken maken meer geluid, grote wielen met een zacht, dik loopvlak minder (Blickle). Ten derde: tandemrollen aan de vorkpunten verdelen de last over meer rollen en gaan volgens Wicke rustiger over drempels; de uitrustingslijst van de EP-XB en EP-X noemt tandemvorkwielen en een inrijrol voor de pallet. Houd de wielen schoon en de lagers in orde: zowel Arboportaal als de arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie noemt het onderhoud van de wielen als factor voor de rolweerstand. Over banden van heftrucks leest u meer in welke heftruckbanden kiest u.

Wanneer kiest u een elektrische palletwagen?

De arbocatalogi zijn eensgezind. Voor zware ladingen die vaak worden verplaatst adviseert de arbocatalogus van de papier- en kartonindustrie een palletwagen met elektromotor of een heftruck; de arbocatalogus contractcatering noemt een elektrische palletwagen veel lichter in gebruik en daardoor ook sneller; de arbocatalogus Distributievervoer zet een elektrische pallettruck in zodra de krachtgrenzen voor de handpallettruck worden overschreden; en SafeWork NSW noemt elektrische palletwagens of handpalletwagens met rem waar oneffen vloeren dagelijks voorkomen. Deze signalen wijzen in de praktijk op elektrisch:

• de route bevat een helling, een laadbrug of een oprit: Loading Systems rekent voor een elektrische palletwagen met 7 procent tegen 5 procent voor een handpalletwagen, en de Hyundai EP-X en EPR-X halen beladen 8 procent;
• drempels of kabelgoten die u niet kunt wegnemen, zeker in combinatie met zware pallets;
• lange afstanden of veel ritten per dienst, waarbij een meerijmodel als de EPR-X (7,5 tot 8 km/u) het lopen vervangt;
• de RI&E of een krachtmeting laat zien dat het aanzetten te zwaar is.

Een elektrische palletwagen brengt wel regels mee: deskundigheid van de bediener, keuring en een accu; zie palletwagen en stapelaar keuren. Alle modellen, van de lichte 15EP-XB tot de meerij-palletwagen 25EPR-X, vindt u op Palettenhubwagen; op palletwagen vergelijken staan de typebladwaarden naast elkaar. Vertel ons uw route (hoogteverschillen, drempels, laadklep of dock), het palletgewicht en het aantal ritten per dag, dan adviseren wij als officiële Hyundai-importeur een passend model: bel 0168 467 467 of neem contact op; u krijgt binnen 24 uur op werkdagen een reactie.