Draaiuren van een heftruck: wat telt de urenteller?

Wat zijn draaiuren en wat telt de urenteller?

Een draaiuur is een uur op de urenteller, ook wel bedrijfsurenteller of urenmeter genoemd. Een vaste definitie bestaat niet: wat meetelt, hangt af van de teller en van de manier waarop die is aangesloten. Dat is van belang zodra u uren vergelijkt, bijvoorbeeld tussen twee occasions of met de afspraak in een leasecontract.

Bron: Curtis-handleidingen 1230 (2002) en 3301T (2022), Sierra (instructie motorurenteller), Warehouse & Logistics News (2009) en de Hyundai-brochure van de 40L-9.

Een motorurenteller op het contact telt volgens fabrikant Sierra zodra het contact aan staat, ook als de motor niet draait; via een oliedrukschakelaar telt dezelfde teller alleen als de motor loopt. In het emissiemodel van TNO tellen ook stationaire uren als draaiuren.

Een elektrische truck kan meer tellers hebben. De regelaar 1230 van Curtis Instruments houdt contacturen en rijuren apart bij, en het Curtis-display 3301T heeft vier tellers: de eigen contacturen en die van de pomp-, rij- en stuurregelaar. Volgens de Warehouse-brochure werken de Hyundai-magazijntrucks met Curtis-regelaars; welke tellers daarin actief zijn, staat er niet bij. Wat de urenteller op het display van een Hyundai precies telt, vermelden de brochures niet; dat staat in de handleiding van de truck.

De urenteller bij Hyundai-heftrucks

De Hyundai-brochures noemen de teller urenteller, urenmeter, bedrijfsurenteller, bedrijfsurenmeter of ‘operating hour counter’. Bij een aantal series staat ook een onderhoudsmelding op het display. De tabel geeft alleen wat er letterlijk staat.

Bron: Hyundai-brochures (zie de bronnenlijst). ‘Niet vermeld’ betekent dat de brochure er niets over zegt, niet dat de functie ontbreekt.

Waarvoor gebruikt u draaiuren?

• Onderhoud. Bij Hyundai staan onderhoudsintervallen in uren: de brochure van de 25DE-9V tot en met 35DE-9V noemt een serviceinterval van 1.000 uur en het reinigen van het roetfilter (DPF) elke 5.000 uur, en bij de 70D-9V tot en met 300D-9VC ging het interval van het brandstoffilter van 500 naar 1.000 uur. Ook regelaars zoals de Curtis 1230 hebben een onderhoudstimer in uren. Zie hoe vaak een heftruck onderhoud nodig heeft.
• Kosten per draaiuur. Dat zijn de totale kosten gedeeld door het aantal draaiuren. Reken steeds met hetzelfde soort uren: een contacturenteller loopt sneller op dan een teller die alleen rijuren telt. Zie TCO berekenen: kosten per draaiuur.
• Waarde en inruil. De urenstand weegt mee bij de inruilwaarde; lees verder bij heftruck inruilen.
• Occasions vergelijken. Twee urenstanden zijn alleen vergelijkbaar als beide tellers hetzelfde tellen.
• Lease- en onderhoudscontracten. Een contract kan uitgaan van een vast aantal uren per jaar. De Britse brancheorganisatie FLTA (Fork Lift Truck Association) adviseert dat aantal realistisch te kiezen en strak vast te leggen, om een hoge rekening voor overuren aan het einde van het contract te voorkomen. Vraag ook welke teller de leverancier gebruikt: met contacturen bereikt u de grens eerder dan met rijuren (Warehouse & Logistics News). Zie kopen of leasen.

Hoeveel draaiuren per jaar is normaal?

Een gemeten landelijk gemiddelde hebben wij niet gevonden; volgens TNO (2023) is er buiten de bouw een minder goed beeld van de aantallen machines en hun inzet. Het dichtst bij komt het emissiemodel EMMA van TNO, dat wordt gebruikt voor de landelijke emissiecijfers van mobiele werktuigen:

Bron: TNO, Emissiemodel Mobiele Machines (EMMA), rapport TNO-034-UT-2009-01782, bijlage A. Rekenaannames uit 2009 voor emissieberekeningen, alleen diesel en LPG; geen meetgegevens.

Volgens TNO hangt het aantal uren sterk af van het type machine, de leeftijd en de eigenaar: bij een tweede eigenaar ligt het gebruik vaak veel lager dan bij de eerste. In de nieuwere modelversie draait een nieuwe machine typisch 33 procent meer dan het gemiddelde, en telt stationair draaien als draaiuur.

Zo rekent u het zelf uit

Uw eigen aantal is: uren per dag op de teller maal het aantal werkdagen. Een eigen rekenvoorbeeld met 240 werkdagen (5 dagen per week, 48 weken); vul uw eigen aantal in:

Eigen rekenvoorbeeld, geen gemiddelde. 8.760 uur is een vol jaar en dus het maximum.

Telt uw teller contacturen, reken dan met de uren dat het contact aan staat en niet met de lengte van de dienst. Bij een gebruikte truck rekent u terug: 9.000 uur na 6 jaar is gemiddeld 1.500 uur per jaar (eigen rekenvoorbeeld).

Hoeveel draaiuren gaat een heftruck mee?

Een algemeen geldende levensduur in draaiuren hebben wij in neutrale bronnen niet gevonden, dus wij noemen geen getal. EMMA werkt met een mediane levensduur: de leeftijd waarop van een bouwjaar nog de helft van de machines in gebruik is. Voor diesel- en LPG-heftrucks is dat 6,8 tot 9 jaar. Volgens TNO is de levensduur in het model vaak korter dan wat in de praktijk soms voorkomt.

Uren alleen zeggen niet alles. In het TNO-model is de ‘leeftijd’ het aantal jaren maal de uren per jaar maal de belasting, gedeeld door de levensduur in uren op vol vermogen. In die rekensom veroudert een truck met veel licht werk minder snel dan een truck die evenveel uren zwaar werk doet.

Ook onderhoud telt. Volgens het Arbobesluit moeten arbeidsmiddelen de hele gebruiksduur door toereikend onderhoud in zo’n staat worden gehouden dat gevaar voor veiligheid en gezondheid zoveel mogelijk wordt voorkomen (artikel 7.5, eerste lid; samenvatting, de wettekst is leidend). Twijfelt u over een oudere truck, lees dan vervangen of reviseren.

Urenstand controleren bij een gebruikte heftruck

Een urenstand zegt pas iets als u weet wat de teller telt en of de stand past bij de papieren:

1. Lees de teller af op het display of het instrumentenpaneel; bij de Hyundai-palletwagens 15EP-XB en 20EP-XB en de stapelaars 12ES-XB en 12ES-XN in de disselkop. Bij bijvoorbeeld het Curtis-display 3301T is het cijfer achter de komma een tiende uur, geen minuten.
2. Vraag wat de teller telt en noteer alle tellers als er meer zijn.
3. Leg de stand naast de papieren. Het Arbobesluit vraagt dat een onderhoudsboek bij een arbeidsmiddel goed wordt bijgehouden (artikel 7.5, vierde lid) en dat bewijzen van keuringen op de arbeidsplaats aanwezig zijn (artikel 7.4a, zesde lid). Vraag die stukken en de servicerapporten op. Staan er urenstanden in, dan horen die op te lopen tot de stand van nu.
4. Vraag naar vervangen onderdelen. Een nieuwe Curtis-regelaar 1230 komt met tellers op nul uit de fabriek; bij inbouw in een gebruikte truck kan de oude stand worden overgezet. Bij het display 3301T kan een dealer de tellers met een wachtwoord terugzetten en de contacturen op een waarde instellen. Een lagere stand dan in een eerder rapport vraagt dus om de reparatiegegevens.
5. Een hoge stand is niet altijd hard werk. Een teller op het contact loopt ook bij stilstand; Hi MATE toont bij de zware Hyundai-dieselheftrucks naast de bedrijfsuren ook de stilstandtijd.
6. Vraag naar telematica en of de gebruiksgegevens daaruit beschikbaar zijn.

De overige controlepunten staan in de checklist voor een gebruikte heftruck.

Telematica: Hi MATE en Hyundai Connect

Met telematica ziet u uren en gebruik op afstand. Hyundai noemt het systeem Hi MATE; in de brochure van de 100B-X en 120B-X heet het Hyundai Connect. Volgens de brochures registreert het onder meer:

• 70D-9V tot en met 300D-9VC (diesel): bedrijfsuren, stilstandtijd, brandstofverbruik en locatie (via website of app), servicewaarschuwingen, een melding als de machine een ingestelde zone verlaat en motordiagnose op afstand (ECD).
• 40L-9, 45L-9 en 50L-9 (LPG): totaal aantal motoruren, machinegebruik, feitelijk uitgevoerde werkuren, brandstofverbruik en locatie. De uitrustingslijst noemt een standaardversie en een uitgebreide versie met operatorverificatie en botsingsdetectie.
• B-X-serie (elektrisch, 40B-X tot en met 120B-X): gegevens per vloot, truck en bestuurder, zoals de efficiëntie van de inzet, gebruikstrends, routes, storingsmeldingen en de status van verbruiksdelen; instellingen en software kunnen op afstand worden bijgewerkt. Bij de 100B-X en 120B-X ook de status van het batterijbeheersysteem (BMS).

Standaard- en optionele uitrusting kunnen verschillen, schrijven de brochures zelf; vraag daarom bij de offerte na welke versie op uw truck komt en welke gegevens u dan ziet. Als officiële Hyundai-importeur zoeken wij dat voor u uit: bel 0168 467 467 of neem contact op, dan reageren wij binnen 24 uur op werkdagen.