ATEX-heftruck: wanneer heeft u die nodig?

Wat is ATEX?

ATEX staat voor atmosphères explosibles. Er zijn twee Europese richtlijnen:

• Richtlijn 2014/34/EU gaat over apparatuur voor gebruik in explosiegevaarlijke omgevingen, zoals een heftruck.
• Richtlijn 1999/92/EG gaat over de werkplek. De werkgever beoordeelt de risico’s, deelt de ruimtes in zones in en legt dat vast in een explosieveiligheidsdocument. In Nederland is deze richtlijn opgenomen in het Arbobesluit.

De zones en de categorieën

De zone bepaalt welke categorie apparatuur er mag komen. Hoe lager het zonecijfer, hoe vaker een explosieve atmosfeer aanwezig is en hoe zwaarder de eisen. Apparatuur die aan de ATEX-richtlijn voldoet, draagt de Ex-markering met de categorie waarvoor ze geschikt is.

Waar komt explosiegevaar voor?

Explosiegevaar ontstaat overal waar brandbare gassen, dampen, nevels of stof vrijkomen. Denk aan de opslag en overslag van oplosmiddelen, verf en chemicaliën, de productie en opslag van alcohol, tankopslag, en omgevingen met fijn brandbaar stof zoals meel, suiker, zetmeel of houtstof.

Ook de laadruimte van natte loodzuuraccu’s verdient aandacht: bij het laden komt waterstof vrij, daarom is goede ventilatie daar belangrijk. Of een ruimte een ATEX-zone is, bepaalt de werkgever in de risicobeoordeling.

Waarom een gewone heftruck niet mag

Een standaard heftruck zit vol mogelijke ontstekingsbronnen: hete oppervlakken van motor en uitlaat, vonken van elektromotoren, schakelaars en relais, statische elektriciteit, en wrijvingsvonken als metalen vorken over de vloer schuren. In een ATEX-zone moeten al die bronnen worden weggenomen of beheerst. Dat geldt voor elektrische, diesel- en LPG-heftrucks.

Hoe wordt een heftruck ATEX-geschikt?

Meestal door een heftruck om te laten bouwen door een bedrijf dat zich daarin heeft gespecialiseerd. Voor heftrucks in explosiegevaarlijke omgevingen bestaat de Europese norm EN 1755. Denk bij zo’n ombouw aan temperatuurbewaking, afgeschermde of vonkvrije elektrische onderdelen, antistatische maatregelen en vorken met een beschermlaag tegen wrijvingsvonken.

Een voorbeeld uit de praktijk: de whiskydistilleerderij Glen Turner zet zestien Hyundai-heftrucks in, met een Pyroban-systeem voor de veiligheid in de explosiegevoelige omgeving. Dat vertelt de distilleerderij in een klantvideo van Hyundai Material Handling Europe; u vindt die bij de klantverhalen van Hyundai.

Wat vraagt u aan de leverancier?

• De zone en categorie waarvoor de heftruck geschikt is, zichtbaar in de Ex-markering.
• De EU-conformiteitsverklaring voor de ATEX-uitvoering.
• De gebruiksbeperkingen, zoals de temperatuurklasse en de gas- of stofgroep.
• Het onderhouds- en inspectieschema van de explosiebeveiliging.
• Wie onderhoud en reparaties mag uitvoeren zonder dat de beveiliging haar geldigheid verliest.

Veelgemaakte fouten

• De heftruck rijdt ‘maar even’ door een zone om een route af te snijden. Ook dan moet hij geschikt zijn voor die zone.
• De zone-indeling is niet bijgewerkt na een verbouwing, een nieuw product of een ander proces.
• Na een reparatie of aanpassing is niet gecontroleerd of de explosiebeveiliging nog intact is.
• Bij uitval wordt tijdelijk een huur- of vervangende machine zonder ATEX-uitvoering ingezet.

Zo pakt u het aan

1. Pak de zone-indeling uit uw explosieveiligheidsdocument erbij.
2. Bepaal door welke zones de heftruck rijdt, ook als dat maar kort is.
3. Kies de basismachine op capaciteit, hefhoogte en aandrijving.
4. Laat de ombouw uitvoeren en documenteren voor de juiste categorie.
5. Plan onderhoud en inspectie door technici die bevoegd zijn voor ATEX-uitrusting.

Werkt u met een ATEX-zone? Vermeld dat bij uw aanvraag, samen met de zone-indeling. Dan krijgt u een eerlijk antwoord of en hoe wij u kunnen helpen. offerte aanvragen.